به گزارش پایگاه خبری آوای سیمرغ،یک هفته از حمله نظامی آمریکا به اهدافی در ایران میگذرد؛ حملهای که بلافاصله پس از وقوع، واکنشهای گستردهای در سطح داخلی، منطقهای و بینالمللی به همراه داشت. در این مدت، فضای سیاسی خاورمیانه همچنان در حالت تنش و انتظار قرار دارد و بسیاری از دولتها و نهادهای بینالمللی نسبت به گسترش دامنه بحران هشدار دادهاند.
کارشناسان روابط بینالملل معتقدند درگیریهای نظامی در منطقهای مانند خاورمیانه، به دلیل پیچیدگیهای ژئوپلیتیکی، بهسختی محدود باقی میمانند. از همین رو، بسیاری از تحلیلگران هشدار میدهند که ادامه این روند میتواند اثرات زنجیرهای بر امنیت منطقه، بازارهای انرژی و حتی اقتصاد جهانی داشته باشد.
در همین زمینه، مرتضی مدبری، کارشناس مسائل سیاسی و منطقهای، در گفتوگو با خبرنگار ما با اشاره به تحولات هفته گذشته اظهار کرد: «حوادث اخیر نشان داد که نگاه سادهانگارانه به سیاست خارجی قدرتهای بزرگ میتواند تحلیلها را دچار خطا کند.»
او با اشاره به برخی روایتها در سالهای گذشته درباره نقش Donald Trump در سیاست جهانی گفت: «در مقاطعی برخی تحلیلگران یا فعالان سیاسی تلاش میکردند ترامپ را بهعنوان فردی معرفی کنند که به دنبال کاهش تنشها و دوری از جنگ است؛ حتی در برخی رسانهها از او با تعابیری مانند “فرشته صلح” یاد میشد. اما واقعیت تحولات اخیر نشان میدهد که سیاستهای قدرتهای بزرگ همواره تابع منافع راهبردی آنهاست، نه چنین تصویرسازیهایی.»
مدبری معتقد است رخدادهای اخیر بار دیگر نشان داد که سیاست بینالملل عرصهای پیچیده است و نمیتوان آن را صرفاً با تکیه بر شعارهای سیاسی تحلیل کرد. به گفته او، هرگونه اقدام نظامی در منطقهای مانند خاورمیانه پیامدهایی فراتر از یک عملیات محدود دارد.
این کارشناس افزود: «وقتی یک درگیری در چنین سطحی رخ میدهد، بلافاصله اثرات آن در چند لایه دیده میشود؛ از امنیت منطقه گرفته تا بازار انرژی، مسیرهای کشتیرانی و حتی فضای سیاسی کشورهای همسایه.»
او در ادامه به اهمیت تنگه هرمز در معادلات انرژی جهان اشاره کرد و گفت: «بخش قابل توجهی از صادرات نفت جهان از مسیر Strait of Hormuz عبور میکند. هرگونه افزایش تنش در اطراف این گذرگاه استراتژیک میتواند موجب نگرانی در بازارهای جهانی شود و حتی احتمال اختلال در روند صادرات انرژی را افزایش دهد.»
به گفته مدبری، در چنین شرایطی اقتصاد جهانی نیز نسبت به تحولات منطقه حساس میشود. بازارهای مالی و انرژی معمولاً در برابر نااطمینانیهای ژئوپلیتیکی واکنش نشان میدهند و افزایش ریسک سیاسی میتواند به نوسانات قیمتها منجر شود.
او تأکید کرد: «اگر بحران گسترش پیدا کند، مسئله فقط ایران یا آمریکا نخواهد بود. بسیاری از کشورها و اقتصادهای جهان بهطور غیرمستقیم تحت تأثیر قرار میگیرند. به همین دلیل است که معمولاً جامعه بینالمللی تلاش میکند چنین تنشهایی سریعتر کنترل شود.»
این تحلیلگر سیاسی همچنین به پیامدهای منطقهای بحران اشاره کرد و گفت: «خاورمیانه شبکهای از روابط امنیتی و سیاسی پیچیده دارد. هرگونه درگیری بزرگ میتواند گروهی از بازیگران منطقهای را درگیر کند یا دستکم آنها را در موقعیتهای دشوار قرار دهد.»
به گفته او، افزایش تنشها ممکن است برخی معادلات امنیتی منطقه را دچار تغییر کند و حتی بر روندهای سیاسی در کشورهای مختلف اثر بگذارد. مدبری معتقد است که در چنین شرایطی نقش دیپلماسی بیش از هر زمان دیگری اهمیت پیدا میکند.
او افزود: «تجربه نشان داده است که بحرانهای نظامی در نهایت به میز مذاکره ختم میشوند. اما هرچه درگیری طولانیتر شود، هزینههای انسانی، اقتصادی و سیاسی آن برای همه طرفها بیشتر خواهد بود.»
مدبری همچنین با اشاره به فضای رسانهای پیرامون بحران اخیر گفت: «در زمان بحران، روایتها و تحلیلهای مختلفی در فضای رسانهای مطرح میشود. برخی روایتها تلاش میکنند واقعیتهای پیچیده را به تصویرهای ساده تبدیل کنند، اما مخاطبان باید با دقت بیشتری تحولات را دنبال کنند.»
او تأکید کرد که تحلیل رویدادهای بینالمللی نیازمند نگاه واقعگرایانه است و نباید صرفاً بر اساس شخصیتپردازیهای سیاسی یا تبلیغاتی قضاوت کرد.
این کارشناس در پایان گفت: «وقتی درباره سیاست جهانی صحبت میکنیم، باید به ساختارها و منافع نگاه کنیم. تحولات هفته گذشته نشان داد که سیاست خارجی قدرتها بر اساس محاسبات راهبردی شکل میگیرد و نه بر اساس تصویری که گاهی در فضای رسانهای از رهبران سیاسی ساخته میشود.»
در حالی که یک هفته از این حمله گذشته است، بسیاری از تحلیلگران معتقدند روزها و هفتههای آینده میتواند در تعیین مسیر بحران نقش تعیینکنندهای داشته باشد. واکنشهای دیپلماتیک، تحرکات نظامی و تحولات اقتصادی همگی از عواملی هستند که آینده این بحران را شکل خواهند داد.
با این حال، آنچه در حال حاضر روشن است این است که تحولات اخیر بار دیگر نشان داد خاورمیانه همچنان یکی از حساسترین مناطق جهان از نظر ژئوپلیتیکی است و هرگونه تغییر در موازنه قدرت در این منطقه میتواند پیامدهایی فراتر از حمله آمریکا به ایران و پیامدهای منطقهای؛ کارشناس: مقاومت مردم ایران معادلات را تغییر میدهدداشته باشد.
