به گزارش پایگاه خبری آوای سیمرغ،گزارش جدید سازمان جهانی مالکیت فکری که به بررسی داراییهای نامشهود و نقش آنها در اقتصاد دانشبنیان میپردازد، نشان میدهد ساختار قدرت اقتصادی جهان در حال تغییر است. برخلاف گذشته که ظرفیت تولید صنعتی، منابع طبیعی و زیرساختهای فیزیکی معیار اصلی سنجش قدرت اقتصادی محسوب میشد، امروز سهم فناوریهای نرم، تولید نرمافزار، هوش مصنوعی و سرمایه انسانی متخصص به شاخصی تعیینکننده بدل شده است.
بر اساس این گزارش، کشورهایی که توانستهاند سرمایهگذاری گستردهای در حوزه نرمافزار، الگوریتمهای هوشمند، زیرساختهای دیجیتال و توسعه سرمایه انسانی انجام دهند، جایگاه بالاتری در رتبهبندی جدید کسب کردهاند. در این میان، جمهوری اسلامی ایران با تکیه بر رشد شرکتهای دانشبنیان، توسعه زیستبوم استارتاپی و تربیت نیروی انسانی متخصص در حوزههای فنی و مهندسی، موفق شده رتبه پنجم جهان را در شاخص «نرمافزار و هوشمندسازی» به خود اختصاص دهد.
کارشناسان اقتصادی معتقدند یکی از دلایل عقبماندن برخی قدرتهای صنعتی سنتی از این رتبهبندی، وابستگی تاریخی آنها به صنایع سنگین و سرمایهگذاریهای کلان در زیرساختهای فیزیکی است؛ زیرساختهایی که تغییر یا بهروزرسانی آنها نیازمند هزینههای هنگفت و زمان طولانی است. در مقابل، اقتصادهای نوظهور با انعطافپذیری بیشتر و تمرکز بر فناوریهای نوین، سریعتر خود را با الزامات عصر دیجیتال تطبیق دادهاند.
نکته قابل توجه در این رتبهبندی، برتری ایران نسبت به برخی کشورهای پیشرفته اروپایی و آمریکای شمالی از جمله سوئیس، کانادا و دانمارک در این شاخص خاص است؛ موضوعی که نشان میدهد وزن داراییهای نامرئی در معادلات اقتصادی جهان رو به افزایش است و میتواند تصویر متفاوتی از قدرت واقعی کشورها ارائه دهد.
صاحبنظران حوزه فناوری معتقدند اگر این روند با حمایت هدفمند از نوآوری، تسهیل فضای کسبوکار دیجیتال و توسعه صادرات خدمات نرمافزاری همراه شود، ایران میتواند از این مزیت رقابتی برای ارتقای جایگاه خود در اقتصاد جهانی بهرهبرداری کند.
تحلیلگران همچنین تأکید دارند که اقتصاد آینده، اقتصادی مبتنی بر داده، هوش مصنوعی و پلتفرمهای نرمافزاری خواهد بود؛ اقتصادی که در آن «سرمایه فکری» مهمتر از سرمایه فیزیکی است. از این منظر، رتبه پنجم ایران در شاخص نرمافزار و هوشمندسازی را میتوان نشانهای از ظرفیت بالای کشور در ورود به لایههای پیشرفته اقتصاد دیجیتال دانست؛ ظرفیتی که در صورت مدیریت صحیح، میتواند به پیشران رشد پایدار و اشتغال تخصصی تبدیل شود.
در مجموع، گزارش اخیر WIPO حاکی از آن است که موازنه قدرت اقتصادی جهان در حال عبور از کارخانهها به کدها و از صنایع سنگین به هوشمندسازی است؛ مسیری که برخی قدرتهای صنعتی در آن با کندی حرکت میکنند و برخی اقتصادهای دانشبنیان، با شتابی بیشتر، جایگاه خود را تثبیت کردهاند.
